Nie bez przyczyny Adam Mickiewicz podkreśla, iż opisuje świat odchodzący w przeszłość. Staremu pokoleniu szlachty przeciwstawia młode, pełne marzeń i zapału do zmian. A oto i jego przedstawiciele.
Tadeusz – bratanek Sędziego, syn Jacka Soplicy, przeciętny młody szlachcic, szczery i prostoduszny. Dobrze komponuje się z soplicowskim światem, bo chociaż wykształcony ma ograniczone horyzonty. Kocha przyrodę ojczystą. Po ucieczce do Księstwa Warszawskiego w roku 1811 powraca po rocznej nieobecności, ranny, z ręka na temblaku, sprawdzony w walce. Rozumie konieczność przemian społecznych, dlatego wspólnie z Zosią postanawiają uwłaszczyć chłopów. Można powiedzieć, że został wychowany przez historię. Jest człowiekiem nowych czasów.
Z kolei Hrabia posiada usposobienie sentymentalno-romantyczne, rzeczy zwykłe nazywa w sposób poetycki, ulega romantycznej konwencji. Kosmopolita, zachwyca się cudzoziemskim krajobrazem. Wraz z innymi ucieka do legionów a po roku wraca z nastawieniem patriotycznym, ulega przemianie pod wpływem idei wolności i równości panujących w wojsku polskim.
